Bouwbedrijven staan onder zware druk. In 2025 gingen er 14.769 dicht of failliet, terwijl er slechts 13.367 bij kwamen. Dat blijkt uit cijfers van handelsinformatiebureau Trends Business Information. Voor het eerst in tien jaar zijn er zo minder bouwbedrijven in ons land. ‘De markt is hypercompetitief.’
Dit artikel is geschreven door auteur Una Roosen voor De Morgen
“We zien grote verschuivingen, en de verkoop van woningen is er slecht aan toe”, zegt Koen Andries. Hij is zaakvoerder van BCA, een bouwbedrijf uit Aalter actief in nieuwbouwwoningen en -appartementen. “Onze orderboeken zijn de laatste drie jaar met 30 procent teruggelopen, en zo dus ook onze omzet. Het bedrijf werd opgericht door mijn ouders en bestaat nu 52 jaar. Volgens mijn vader is het van begin de jaren 80 geleden dat wij dit soort crisis in de woningbouw hebben meegemaakt.
En Andries is niet alleen: in 2025 tekende zich een daling van 5,5 procent af in nieuwbouwprojecten. “De combinatie van de inflatie, de toenemende energieprestatieregels, de duurderde technieken en de stijgende interesten heeft ervoor gezorgd dat het voor heel wat mensen niet meer mogelijk is om te bouwen.
Vooral die interesten hekelt Andries. Geld lenen is de voorbije jaren duurder geworden. Voor de coronapandemie lagen de vaste rentes voor langlopende woonkrieten rond 1 procent, vandaag bedragen die ongeveer 4 procent. “Als je nieuwbouw koopt, moet je bovendien in de meeste projecten nog anderhalf jaar wachten tot je kunt intrekken”, voegt Andries toe. “Je moet die interestlasten dus al dragen op het moment dat je er nog geen gebruik van kunt maken.”
“De prijzen stijgen ook door de duurzaamheidscriteria”, gaat Andries verder. “Door de klimaatsdoelstellingen zijn nieuwbouwwoningen de voorbije drie jaar nog eens 30.000 euro duurder geworden.” De btw-verlaging voor sloop en heropbouw van 21 naar 6 procent evalueert Andries positief, maar uitbreiding naar nieuwbouw is volgens hem noodzakelijk om nieuwbouw opnieuw betaalbaar te maken en de woonnood aan te pakken. “Voor investeerders is dat interessant, en daardoor neemt de druk op de huurmarkt af. Maar voor nieuwbouw zonder sloop en heropbouw zit je wel nog met die 21 procent btw.”
Uit de cijfers blijkt dat de uitdagingen nog het moeilijkst te verkroppen zijn voor startende bedrijven binnen de woningbouw en renovatie. Het aantal starters lag in 2025 liefst 29 procent lager dan een jaar eerder.
“Ik merk dat heel wat bedrijven afhankelijk zijn geworden van hun buffers. Wij hebben voldoende marges kunnen opbouwen, en onze agenda voor 2026 zit gelukkig vol. We kunnen tegen een stootje. Maar als jong bedrijf is het nu heel moeilijk om het hoofd boven water te houden”, aldus Andries.
“Het is een heel moeilijk jaar geweest, daar zijn wij jammer genoeg geen uitzondering op”, vertelt Chris Menten. Na een carrière als autoverkoper richtte hij in 2013 bouwbedrijf MEHA op in Westerlo. MEHA bouwt zowel voor particulieren als voor projectontwikkelaars en architecten.
“De problemen zijn intussen duidelijk”, zegt hij stellig. “De hele sector merkt dat er minder bouwvergunningen worden afgeleverd, en dat de rentes gestegen zijn. De markt is hypercompetitief: we zijn met meer hengels in dezelfde vijver aan het vissen. Het resultaat? Onze omzet ging afgelopen jaar van 11 miljoen euro naar 7 miljoen, een vermindering van 4 miljoen euro dus.”
Menten merkt de voorbije jaren dat ze veel offertes maken, maar dat er weinig effectieve projecten uit voortvloeien. “En als er een doorgaat, is het op het scherpst van de snee”, zegt hij. “Vroeger deden wij als het ware bandwerk voor de Matexi’s van deze wereld, dat was project na project. Dat is vandaag niet het geval.
“Ik vergelijk de situatie graag met een bal: vroeger trapte je daartegen, en die rolde goed verder. Nu is het een rugbybal. Je moet harder trappen, en hij rolt minder vlot. Projecten worden vaak pas aangevraagd als je al een bepaald percentage verkocht hebt. En anderzijds zien we ook dat een verkoop niet doorgaat omdat een andere aanbieder onder de prijs gaat. Die visvijver, zie je.
“Appartmenten verkopen nog wel goed op plan, maar we merken dat huizen pas verkopen in de laatste fase van het bouwproces. Ik heb ook een kleine vennootschap voor projectontwikkeling in een iets hoger segment. Daar zit het anders. Die klanten moeten niet naar de bank lopen voor een lening, en de appartementen zijn verkocht voordat ik mijn kelder uit ben.”
Daarnaast wijt Menten de stijgende vastgoedprijzen aan de moeilijke vergunningstrajecten. Die kunnen lang aanslepen: van twintig tot dertig maanden, en dat is zonder eventuele beroepsprocedures. In de eerste negen maanden van 2025 werden er 4 procent minder bouwvergunningen uitgereikt dan in het jaar voordien.
“Wadi’s, ventilatie, pluviale kaarten alsof je gebouw onmiddellijk overstroomt door een beetje regen… Het vergunningsbeleid is strenger geworden, en het kost allemaal ontzettend veel. Zeker als je door bezwaren van buren dan ook nog eens naar de vergunningsbetwisting moet trekken”, aldus Menten.
“Als ik mijn projectontwikkelingsvennootschap niet zou hebben… Ik ga niet zeggen dat ik de boeken dan moest dichtdoen, maar ik zou wel veel personeel moeten ontslaan.”