Een aantal creatieve beroepen zien steeds meer zwarte sneeuw en dreigen van de kaart geveegd te worden door AI. Zullen algoritmes het finaal van menselijke knowhow halen? Daar spreken wij ons hier niet over uit. Wel doken we in de naakte cijfers. En die leggen een duidelijke trend bloot. – Tommy Browaeys
Slanker, efficiënter, goedkoper, organisatie heruitvinden, processen automatiseren, digitalisering, artificiële intelligentie: een greep uit de argumenten waarom onze (grote) ondernemingen het mes in hun personeelsbestand zetten en steeds feller de AI-kaart trekken. We worden gerustgesteld via de redenering dat AI een hulpmiddel is om meer dingen sneller en efficiënter te doen. Dat het onze productiviteit verhoogt, groei oplevert en zelfs tot meer jobs kan leiden.
Momenteel verlagen we nog vooral de incrementele kost van werknemers door afschrijfbare investeringen in technologie. Het zijn trouwens niet enkel de ‘eigen’ werknemers die in de klappen delen. Zo lezen we in berichten rond strategische reorganisaties en herstructureringen zelden iets over de externe leveranciers van creatieve diensten waarop minder of geen beroep meer gedaan wordt.
In berichten rond strategische reorganisaties en herstructureringen lezen we zelden iets over de externe leveranciers van creatieve diensten waarop minder of geen beroep meer gedaan wordt.”
Daarom analyseerden we bij Trends Business Information de evolutie van het aantal oprichtingen en stopzettingen in deze fel geplaagde sectoren: vertalers, copywriters, grafische specialisten, fotografen en communicatie-experten.
Uit onderstaande tabel met de cijfers voor 2025 blijkt alvast dat sommige clusters geen zwarte sneeuw meer zien maar een dodelijke lawine over zich heen krijgen.
| Activiteit | 2025 | ||
|---|---|---|---|
|
|
|
|
|
|
18130 – Prepress- en premediadiensten |
|
|
|
|
59113 – Productie van video en film, m.u.v. bioscoop- en televisiefilms |
|
|
|
|
73300 – Adviesbureaus op het gebied van public relations en communicatie |
|
|
|
|
74120 – Grafisch ontwerp en visuele communicatie |
|
|
|
|
74201 – Activiteiten van fotografen, met uitzondering van persfotografen |
|
|
|
|
74202 – Activiteiten van persfotografen |
|
|
|
|
74209 – Overige fotografische activiteiten |
|
|
|
|
74301 – Activiteiten van vertalers |
|
|
|
|
90111 – Literaire creatie |
|
|
|
|
|
|
|
|
Terwijl de volledige Belgische bedrijvenpopulatie ondanks de vele negatieve berichten rond het stijgend aantal faillissementen en stopzettingen in 2025 nog met 1% toenam, verloor de vermelde creatieve sector meer dan 1.000 bedrijven.
Als we de evolutie voor de periode 2023-2025 onder de loep nemen, ziet de situatie er voor sommige deelsectoren nog slechter uit.
Zo zijn er in ons land vandaag 4.941 ondernemingen onder de Nacebel-code van vertaler actief. Drie jaar geleden waren er dat nog 5.720. De creatieve ‘herzetters’ van anderstalige letters lijkt hetzelfde lot beschoren als dat van de fijnsparren en andere naaldbomen, die in heel wat bossen door een schadelijke kever met de naam letterzetter gedecimeerd worden. Op drie jaar tijd zag de vertaalcluster maar liefst 779 of 14% van de spelers verdwijnen. In 2025 zien we nog amper 228 starters, tegenover 609 stopzettingen.
De sector prepress- en premediadiensten verloor op drie jaar tijd 524 bedrijven (14%) van de populatie. Hun collega’s die actief zijn in grafisch ontwerp en visuele communicatie kwamen er vorig jaar nog met een minimale groei (+15) van af, maar daar stond de teller in 2024 nog op +164 en in 2023 zelfs +195.
Fotografen zullen hun situatie ongetwijfeld met een steeds troebelere lens bekijken want alle deelpopulaties namen in 2025 af. Verder delen ook bureaus en consultants op het vlak van public relations en communicatie mee in de klappen.
De balans?
Hoe het met de overblijvende spelers gesteld is, zullen we pas kunnen afleiden uit de jaarrekeningen voor boekjaar 2025. Daarom doken we in de belangrijkste kerncijfers voor 2024 van de pakweg 9.200 ondernemingen in bovenstaande sectoren die momenteel nog actief zijn en minstens 1 euro omzet of brutomarge boekten.
| Creatieve beroepen - Kerncijfers 2024 | |
|---|---|
|
|
|
|
Negatief eigen vermogen |
|
|
Verlieslatend |
|
|
Negatieve cashflow |
|
|
Solvabiliteit onder 25% |
|
|
Current ratio < 1 |
|
|
Rentabiliteit < 10% bij positief eigen vermogen en winst |
|
Het valt af te wachten hoe die trend de eerste kwartalen van 2026 evolueert. Dat die niet plots zal omkeren, lijkt alvast een feit. De algemene falingspredictie is één van onze dashboards om in de gaten te houden. Want die is zowel op de laatst neergelegde balans als andere, recentere events gebaseerd. Daar zien we een verhoogde kans op faillissement bij 16% van het onderzochte staal.
Hout vasthouden dus.
Voor mijn Franstalige relaties: ‘Tenir le bois’, zoals een AI-vertaaltool voorstelt.